©Rik Versteeg
©Rik Versteeg

JALOEZIE IS EEN BITCH – Interview met Kirsten van Teijn

Kirsten van Teijn is cabaretière en kreeg naamsbekendheid met haar voorstelling (S)EXPERIMENT. Hierin vertelt ze op luchtige wijze over haar relatie met haar vriend én haar vriendin. In 2022 won ze voor deze voorstelling de VSCD-cabaretprijs Neerlands Hoop. Nu staat zij op de planken met haar nieuwe voorstelling JALOEZIE IS EEN BITCH. Want hoe ga je om met jaloezie in een non-monogame relatie, wanneer je partner verliefd wordt op een ander? Kirsten deelt haar ervaring met deze emotie op een komische en muzikale manier.  Ik sprak haar over de reacties van het publiek, over wel of niet last mogen hebben van jaloezie en over burgerlijke boswandelingen op zondag.

In (S)EXPERIMENT heb je openhartig verteld over het moment waarop je verliefd werd op een vrouw terwijl je al een vriend had, en hoe jullie daar mee om zijn gegaan. Je vertelde dat je in het begin je vriendin verborgen hield voor de buitenwereld en hier zelfs contracten voor opstelde. Waar was je op dat moment bang voor? 

“Ik was bang voor die buitenwereld, voor de reacties, en al helemaal omdat ik zelf helemaal niemand kende met twee geliefdes. Het voelde daarin van mij als een soort dubbele coming out, dat ik én verliefd was geworden op een vrouw, én bij mijn vriend bleef. Zeven jaar geleden had ik nog nooit iemand daarover gehoord en er geen films over gezien. Ik had niemand om me mee te identificeren. Blijkbaar is dat toch heel belangrijk om te weten, dat je weet dat je bestaat en dat je niet gek bent. Het gaat uiteindelijk om bestaansrecht. Dus ik was heel bang voor het oordeel van de buitenwereld en lang ook bang voor mezelf, omdat ik dacht dat ik gek was. En dat was omdat ik dus niemand om me heen zag die hetzelfde had.”

Uiteindelijk ben je er wel open over geweest en heb je er zelfs een voorstelling over gemaakt. Wat is er veranderd, hoe is die angst verminderd?

“Ik ben het eerst aan vrienden gaan vertellen die dicht bij me staan en toen zag ik hun hersenpannen openbreken, dat ze dachten ‘Oh, is dat ook een mogelijkheid?’. Mensen reageerden juist heel liefdevol en open, in plaats van de angst die ik had om veroordeeld te worden. Dus door langzaamaan erover te vertellen en ook door langzaamaan meer zichtbaar te worden met zijn drieën merkte ik gewoon dat dat heel veel respect opleverde. Ik zag juist dat mensen erachter kwamen dat dit ook een optie is. Dat maakte ook dat ik dacht dat ik hier over moest gaan schrijven. Daardoor voelde ik ook de kracht om mijn verhaal te gaan delen, omdat ik zag dat het iets openbrak.”

Na twee seizoenen spelen met deze voorstelling heb je veel reacties gehad vanuit je eigen omgeving en vanuit het publiek. Wat doen deze reacties met jou?

“De tour was voor mij echt fantastisch, want ik heb alleen maar herkenbaarheid gevoeld, terwijl ik eerst dacht dat ik alleen was. Ik heb juist heel veel mensen ontmoet en gesproken. De mensen in de zaal zaten er vanuit nieuwsgierigheid of begrip, maar er zaten ook veel mensen die al veel verder zijn dan ik in de hele zoektocht. Het is natuurlijk fantastisch om tegenover like-minded people te staan. En ik heb ook gevoeld dat heel veel mensen zelf nog middenin het geheim zaten, terwijl ik daar open en bloot stond te vertellen. Mensen zijn letterlijk in de foyer uit de kast gekomen tegenover hun vrienden, familie of ouders. Het was heel bijzonder om te voelen dat je echt de liefde viert met elkaar.”

Waren alle reacties zo positief?

“Natuurlijk heb ik ook negatieve reacties gehad. Zo heb ik wel eens het zaallicht aan laten zetten om het gesprek aan te gaan, omdat ik voelde dat er een gigantisch oordeel zat waar ik niet tegenop kon boksen. Maar ik wil die negatieve reacties eigenlijk helemaal niet delen. De hoeveelheid positiviteit en wat er gebeurde en veranderde, en wat ik heb gevoeld, daar zijn die paar negatieve reacties niet mee te vergelijken.”

En op zo’n moment het zaallicht aanzetten heeft ook een positieve uitkomst lijkt me. Je wilt dan het gesprek aangaan met je publiek.

“Dat is heel erg wat ik voel. Ik heb best veel jongeren in de zaal en vaak ook hun ouders of familieleden. Daarin heb ik ook de taak om een taal te spreken die voor iedereen begrijpelijk is en een brug te slaan. En dat is het allermooiste, dat ik dan zo’n gesprek aan ga omdat ik voel dat er een oordeel zit of er iets stokt. Ik heb geleerd om het gesprek aan te gaan in plaats van het gevecht, en dat heeft veel opgeleverd.”

Je komende voorstelling JALOEZIE IS EEN BITCH gaat natuurlijk over jaloezie. Kun je wat meer over deze voorstelling vertellen?

“Dé vraag die ik na afloop van (S)EXPERIMENT in de foyer kreeg was ‘Hoe doen jullie dat met jaloezie?’. Die vraag werd mij de hele tijd gesteld en ik vond het interessant, maar er was op dat moment niet zo heel veel jaloezie. De jaloezie die er was, was voornamelijk tussen mijn partners naar mij en omdat alles vanaf het begin zo out in the open en in een veilige bubbel met elkaar was, was daar niet zoveel jaloezie. Totdat mijn vriendin verliefd werd op een andere vrouw. Toen was jaloezie voor mij een heel groot onderwerp en dacht ik, dan moet het hier over gaan. Het is wel weer ontzettend persoonlijk en kwetsbaar. Maar ik merk dat heel veel mensen aan het zoeken zijn in open relaties en in polyamorie. En nu ik dit onderwerp heb aangekaart moet ik ook ‘B’ zeggen. De vraag waar het om ging in de foyer is mij nu overkomen. Mijn geliefden kwamen ook met de vraag ‘Wat mogen wij dan eigenlijk met anderen?’. Daar had ik dus niet over nagedacht. Dus die zoektocht is wat ik in deze voorstelling uitrol.”

Ik hoor en lees vaak dat jaloezie nu eenmaal bij een relatie hoort, zeker als die relatie non-monogaam is. Tegelijkertijd krijg ik de indruk dat je altijd maar moet doen alsof je niet jaloers bent, alsof je erboven staat. Van jaloezie zou je als non-monogaam persoon ‘geen last van moeten hebben’. 

Dat slaat dus helemaal nergens op, haha.”

Dat vind ik ook. Hoe ga jij dan om met jaloezie?

“Jaloezie is ons afgeleerd; jaloers mag je niet zijn. Al van kinds af aan wordt ons gezegd dat jaloezie iets lelijks is, iets dat je moet wegduwen en waar je niet bij mag. Maar als het je overkomt, komt er een soort monster in je los en daar moet je mee aan het werk. Het is heel veel huiswerk. Alleen, hoe doe je dat? Het is niet zo dat je erboven kan staan, want het is bijna een ziekte die je helemaal gek kan maken. Ik merkte ook dat het dus aan de ene kant een vraag is vanuit mensen die non-monogaam zijn. Maar ik hoorde ook die andere kant die zei dat jaloezie niet bestaat. Nou, het bestaat zeker wel! Dat heeft heel veel liedjes en teksten opgeleverd. Ik ken zelf ook geen positieve verhalen over jaloezie. Als er jaloezie in het spel komt in films, op toneel, in series, waar dan ook, dan loopt het altijd slecht af. Soms gaat het zelfs zo ver als moord. Maar hoe kan ik een positief verhaal maken over jaloezie? Eigenlijk zie je mij als een soort zoekende sukkel in die voorstelling zoeken naar hoe je met jaloezie om kan gaan. En er zitten ook veel grappen in, want jaloezie is heel lelijk.”

Zelf denk ik dat er aan jaloezie vaak een andere oorzaak ten grondslag ligt, bijvoorbeeld een angst om iemand kwijt te raken. Zie jij dat ook zo, of hoe kijk jij tegen jaloezie aan?

“Daar heb ik het natuurlijk ook heel erg over in de voorstelling. Ik heb het over veilige hechting en onveilige hechting en dat er in je jeugd al allerlei dingen gebeuren waardoor je dit wel of niet overneemt. Het gaat ook om verlatingsangst, maar in jaloezie zitten veel meer woorden zoals bezit, liefde en risico. Dat vind ik zo bijzonder. Jaloezie is eigenlijk een kapstok en het triggert heel veel verschillende punten. Ik vertel ook over relatietherapie met drie. Daarin komen al die dingen natuurlijk naar boven. Er worden veel dingen getriggerd, waar komt dat vandaan? Dat is wel een interessante zoektocht in deze voorstelling. Het begint al van jongs af aan, soms ook al in familietradities. In mijn eigen familie hadden we de traditie van ontrouw: er werd vaak vreemdgegaan. Dus bij ons gingen alle radars af als er een ander in het spel kwam. Blijkbaar zat dat ook heel diep bij mij. Ik ga daar ook steeds weer naar terug, omdat ik het ook heb over ‘doe je huiswerk’. Jaloezie moet je echt bij jezelf zoeken, maar hoe doe je dat? En het moet daarin ook veilig zijn met je partners. Dus het gaat ook over communicatie, want het schiet alle kanten op als er jaloezie in het spel komt.”

Bij je vorige voorstelling had je bij sommige theaters ook een randprogramma. Wat kunnen we daarvan bij JALOEZIE IS EEN BITCH verwachten?

“Cartoonisten lekkerblijvenlikken touren de laatste tijd steeds vaker met mij mee. Met hen ben ik ook een soort merch line aan het maken met uitspraken van mij. Dat vind ik wel heel leuk. Moderne liefde en seksuele taboes, dat daar steeds meer taal voor komt, dat vind ik heel tof. En bijvoorbeeld tijdens de première in Theater aan de Parade in Den Bosch zijn er twee tolken Nederlandse Gebarentaal op het podium. Ik heb daar ook een doorbitch, met fantastische drag. En er komt een queer DJ. Ik kan het niet bij iedere voorstelling doen hoor, maar ik denk wel steeds na over hoe we ook plekken voor andere queer kunstenaars kunnen maken. Ik organiseer sinds vorig jaar ook mede het Queer Arts Festival in de Verkadefabriek in Den Bosch en daardoor het ik ook steeds meer contacten met queer makers. Ik vind dat heel tof, omdat we samen die plekken moeten creëren. Zoveel plekken zijn er nog niet, daar moeten we best wel hard voor werken en vechten. Ik vind het heel leuk om samen te werken. En ik had in Breda een aftertalk met BO Diversity. Dus eigenlijk ben ik steeds op zoek naar samenwerkingen en connecties om dan ook verbreding in het theater te kunnen brengen. En theaters staan er ook steeds meer voor open.”

Komt dat door je voorstelling? Je gaat in die voorstelling toch al buiten alle normen, dus misschien denken ze ‘dit kan er dan ook nog wel bij’. Hoewel vast niet alle theaters ervoor open staan.

“Nou, eigenlijk wel, want ik merk wel een soort openheid. In het begin, zo’n 3 à 4 jaar geleden, toen ik met dit thema begon, was dat nog wel even zoeken. Maar ik merk nu toch wel dat er steeds meer ruimte voor is.”

Door de voorstellingen die je speelt, sta je nu enigszins bekend als ‘polyamoreus’. Maar in (S)EXPERIMENT geef je aan niet echt een label te gebruiken. In ‘Lekker jezelf’ zing je: “Noem het queer / noem het bi / noem het polyamorie / noem het lekker jezelf.” Hoe is het voor jou om toch een label opgeplakt te krijgen door de buitenwereld?

“Ik omarm het steeds meer, omdat ik ook heb gevoeld dat een term als polyamorie duidelijkheid schept. In het begin was dat best wel zoeken. Ik vond die hokjes best wel lastig, maar ook omdat ik de hele tijd gelabeld werd met veel te veel hokjes. Aan de ene kan was ik hetero met mijn vriend, aan de andere kant ook lesbisch met mijn vriendin, maar eigenlijk dus biseksueel en tegelijkertijd ook poly. Het waren zoveel hokjes, ik werd er helemaal draaierig van. ‘Polyamorie’ betekent letterlijk ‘veel liefde’ dus dat omarm ik nu. Terwijl ik dus aan de andere kant misschien wel helemaal niet polyamoureus ben, maar eerder een monopoly heb. Daarin is het allemaal een onderzoek en zijn we nog zoekende. Ik ben nu 9 jaar met hem en 7 jaar met haar, en daarin zijn er nog geen andere relaties of behoeftes geweest vanuit mij. Maar ik vind het ook prima dat ik nu een soort polyamoureus voorbeeld ben. Ik wil graag die zichtbaarheid geven, dus dan moet ik niet stom doen de hele tijd over die termen.”

Je zegt zelf ook dat je eerder geen voorbeelden had in de media en geen representatie zag. Ik denk ook wel dat labels nodig zijn om die representatie en zichtbaarheid te vergroten.

“Ja, zeker. Ik voel heel erg dat bestaansrecht. Ik ga ervoor staan, want dit bestaat. En dit is onze vorm. En daarin merk ik ook dat ik steeds meer foto’s deel op Instagram, omdat ik het belangrijk vind om het te laten zien. Volgens mij begint alles bij zichtbaarheid.”

Ik zie op je Instagram inderdaad regelmatig foto’s van jullie in ‘normale’ situaties. Ik zou bijna zeggen dat het eruitziet ‘alsof het heel normaal is’, wat het natuurlijk ook is.

“Ja, dat is het ook, maar het beeld is inderdaad nog anders. Daarin wil ik gewoon laten zien dat wij ook op zondag met zijn drieën door het bos wandelen. Heel veel mensen denken nog altijd heel erg in swinger taal en dat het alleen maar over seks gaat. Maar wij zijn heel burgerlijk met zijn drieën. En ik wil laten zien ‘Kijk, zo ziet dat eruit’.”

Je doet veel voor de beeldvorming en ook voor de queer gemeenschap. Wat wil je nog aan onze lezers meegeven over deze voorstelling?

(S)EXPERIMENT ging heel erg over ‘Mag ik bestaan?’. En ik merk dat JALOEZIE IS EEN BITCH veel meer verdiepend is. Ik heb daarin ook echt een voorstelling willen maken voor de queers, in plaats van alleen maar ‘Kan dit? Mag dit?’. Ik wil nu de verdieping in en ik heb er zin in ook. De landelijke première is in de Kleine Komedie in Amsterdam en ik ga voor het eerst ook de grens over naar Vlaanderen. Ik denk dat het nog meer queer minded is dan de voorgaande voorstelling. En ik vind het gewoon heel tof dat daar nu de ruimte voor is in het theater.”

De try-outs van JALOEZIE IS EEN BITCH zijn in volle gang. Op de website van Kirsten van Teijn vind je een overzicht van alle komende voorstellingen. De Brabantse première is op 2 maart in Theater aan de Parade in Den Bosch. De landelijke première is op 7 maart naar De Kleine Komedie in Amsterdam.

Over de auteur(s)

Jamie

Jamie

Jamie was actief als redacteur bij Expreszo van 2020 tot 2024. Sinds 2022 was ze naast redacteur ook eindredacteur.

Schrijf mee

Wil jij helpen met het creëren van leuke content voor en door LHBT+? Bekijk hieronder onze vacatures.

Waarom iedereen het boek Pageboy moet lezen

Pageboy is een authentieke biografie waarin Elliot Page de lezer meeneemt in zijn reis naar worden wie hij is. De pijnlijke waarheid die veel trans personen moeten doorstaan wordt scherp beschreven.

Rocher over single en LGBT+ zijn
Opinie

Single, and ready to mingle?

Nu de winter- en feestdagen er weer aankomen, wordt de partner pressure weer groter: vragen van familie of je al een partner hebt, of koud en alleen in je bed liggen. Dit stuk van redacteur Rocher verscheen eerder op Medium.

Lees verder »