Wat als mannen verdwijnen? In No Men Beyond This Point, de nieuwe voorstelling van theatercollectief Blond & Cynisch, wordt die gedachte werkelijkheid. De wereld zoals wij die kennen is drastisch veranderd: mannen zijn al bijna tweehonderd jaar uitgestorven, gender heeft zijn betekenis verloren en de samenleving lijkt eindelijk in balans. Er is wereldvrede, er is gelijkheid en er bestaat geen armoede meer. Maar zoals dat gaat met utopieën: ze zijn zelden zo perfect als ze lijken. Wat is de inspiratie voor deze voorstelling en wie zijn de vrouwen achter het collectief? Rutger sprak met Remy Meeuwsen (29), een van de makers.
“We misten onszelf op het toneel”
Het theatercollectief Blond & Cynisch, bestaande uit Remy Meeuwsen, Esther Ymkje van Steenis (27) en Emma Vermeulen (27) , ontstond op de Toneelschool Arnhem (ArtEZ) waar de drie makers elkaar leerden kennen en in 2021 afstudeerden. De drie werden bevriend, gingen samen naar voorstellingen, bespraken wat ze zagen en ontdekten dat ze dezelfde frustraties deelden.
“We dachten en we misten ook hetzelfde,” zegt Remy. Wat de drie misten, was herkenning. Niet alleen als vrouwen, maar ook als queer makers. “We werden steeds geconfronteerd met verouderde vrouwbeelden,” vertelt ze. “En als er al queer representatie was, ging het altijd alleen maar over queer zijn. Alsof dat het enige is wat iemand definieert.”
Een voorbeeld dat Remy geeft: “Emma zei dat zij tijdens haar hele toneelschool tijd maar één keer een zoen tussen twee actrices had gezien. En dat was tussen een vrouw en een vrouwelijke robot. Dat zegt eigenlijk alles.” De conclusie was duidelijk: als ze die verhalen niet zagen, moesten zij ze zelf maken. Zo ontstond Blond & Cynisch, een naam die begon als grap, maar uiteindelijk precies bleek te passen. “Het heeft iets botsends,” zegt Remy. “Bij ‘blond’ denken mensen het stereotype van het domme blondje, en ‘cynisch’ is dan weer iets heel anders. Die clash vinden we interessant.”
Een feministisch maakproces
Het werk van Blond & Cynisch is expliciet feministisch. Hun uitgangspunt is intersectioneel: onderdrukking bestaat nooit in isolatie, maar is altijd met andere systemen verweven. “We werken vanuit het idee dat al die vormen van ongelijkheid met elkaar verbonden zijn. Vanuit daar maken we ons werk.” Tegelijkertijd zijn de drie zich bewust van hun eigen positie. “We zijn ook drie witte vrouwen,” zegt Remy. “Dus we hebben privileges. Daarom proberen we in ons vooronderzoek altijd verschillende perspectieven mee te nemen: van diverse schrijvers, makers en theoretici. ”
Dat vooronderzoek vormt de basis van hun maakproces. De makers verzamelen artikelen, films, theorieën en persoonlijke verhalen, en laten die samenkomen in een concept dat gaandeweg steeds scherper wordt. “Het begint vaak heel breed,” zegt Remy. “En daarna gaan we steeds meer afbakenen: wat willen we eigenlijk vertellen?”
Wat volgens Remy ook uniek is: hun samenwerking als drie goede vriendinnen.
“We vullen elkaar aan op artistiek en persoonlijk vlak. Verschillende energieën en speelstijlen op de vloer, en ook bij het schrijven hebben we verschillende aanpakken. Dat werkt echt heel goed samen. We kunnen elkaar hard aanspreken, maar weten ook wanneer we elkaar moeten steunen. Daardoor maken we snel grote stappen en voelt het maken altijd als een gedeelde ontdekkingsreis.”
Queer zijn als gegeven
Hoewel Blond & Cynisch zichzelf expliciet als queer makers beschouwen, is queer zijn in hun werk zelden het centrale onderwerp.
“Vaak zie je dat als er queer personages zijn in voorstellingen, het alleen maar over hun queer zijn gaat,” zegt Remy. “Wij willen dat het er gewoon is. Als een gegeven. Liefde, verlangen en relaties die worden getoond als universele ervaringen.”
“We willen dat mensen zich kunnen herkennen.” zegt ze. Dat betekent ook dat hun werk uitnodigt tot een breder publiek, zonder de queer invalshoek te verliezen.
“We maken theater voor iedereen, maar richten ons specifiek op queer vrouwen en non-binaire mensen. Dat die zich welkom voelen in het theater en zien dat er ook queer verhalen bestaan.”
Een wereld zonder mannen
In No Men Beyond This Point voeren de makers hun feministische en queerperspectief tot het uiterste door. De voorstelling speelt zich af in een toekomst waarin mannen al generaties lang niet meer bestaan. De drie hebben inspiratie gehaald uit de ‘mockumentary’ (een film waarin een serieus onderwerp satirisch wordt behandeld) No Men Beyond This Point van Mark Sawers. Hierin staat een wereld centraal waarin vrouwen niet langer kinderen van het mannelijke geslacht krijgen en hoofdpersonage Andrew Myer zich in het middelpunt bevindt van een strijd om te voorkomen dat mannen uitsterven. Blond en Cynisch werd geïnspireerd en gaf vervolgens een eigen wending aan het onderwerp.
Het collectief noemt hun werk “speculatieve fictie”: voorstellingen die beginnen met een simpele, ontwrichtende vraag. Wat als?
“Het startpunt was eigenlijk heel simpel,” vertelt Remy. “Veel leiders zijn nog steeds mannen en er zit iets in hun leiderschap dat problematisch kan zijn. Toen dachten we: wat als leiderschap er totaal anders uit zou zien?”
Die gedachte groeide uit tot een radicaal toekomstbeeld en tot een voorstelling die niet alleen een utopie schetst, maar die ook genadeloos bevraagt.
Wat overblijft, is een samenleving die in veel opzichten lijkt te functioneren zoals feministische idealen het ooit hebben voorgesteld.
“De waarden die wij belangrijk vinden, staan centraal,” zegt Remy. “Zorg voor elkaar, aandacht voor de natuur, en respect. Eigendom speelt geen grote rol meer.”
Leiderschap bestaat nog wel, maar ziet er fundamenteel anders uit. Macht is tijdelijk, gecontroleerd en geworteld in verantwoordelijkheid.
“Leiderschap is daar niet iets wat je naar je toe trekt,” legt Remy uit. “Het is iets wat voor een korte tijd krijgt en waar je verantwoording over moet afleggen.” Het is een wereld waarin ongelijkheid grotendeels verdwenen lijkt. Racisme, klassisme en genderhiërarchieën spelen geen rol meer.
Utopie of dystopie?
Blond & Cynisch omschrijft hun voorstelling als een “ustopie”, een term van Margaret Atwood die verwijst naar een wereld die tegelijkertijd utopisch en dystopisch is.
“We begonnen echt vanuit het idee van een utopie,” zegt Remy. Maar al snel ontstonden er vragen. “De geboorte van mannen is er gewoon niet meer, daar is niet voor gekozen. Dus dat is eigenlijk al geen utopie.”
Juist die spanning vormt de kern van de voorstelling. Want wat gebeurt er als een samenleving zo overtuigd is van haar eigen perfectie, dat ze geen ruimte meer laat voor het onverwachte?
De terugkeer van de man
Die vraag wordt concreet wanneer er plotseling een man wordt gespot. Voor het eerst in tweehonderd jaar verschijnt iemand die niet in het systeem past. Deze rol wordt tijdens de première gespeeld door de gerenommeerde acteur Waldemar Torenstra; bij andere voorstellingen speelt een andere bekende acteur de rol. Blond & Cynisch, als jong collectief, benaderde de acteurs zelf en was verbaasd, maar onwijs blij dat vrijwel iedereen mee wilde werken.
“De wereld in onze voorstelling weet eigenlijk niet meer wat ‘man zijn’ betekent,” zegt Remy. “Dus wat gebeurt er als opeens een man opduikt?” De reactie is paniek: gebieden worden afgesloten, informatie wordt gecontroleerd, en de samenleving probeert grip te krijgen op iets wat ze niet begrijpen.
“De utopie wordt op de proef gesteld. Zijn we eigenlijk wel voorbereid op iets wat ons bedreigt?”
Hoop als verzet
Juist in die context voelt No Men Beyond This Point urgent.
“We voelen veel hulpeloosheid in de wereld: oorlog, politieke spanningen, alles rondom gender. We zien dat er een aanval is op queers wereldwijd. We wilden iets maken dat hoopvol is, satirisch en over de top.” De hoop zit niet in het idee van een perfecte samenleving, maar in de beweging ernaartoe.
“Ik denk niet dat een perfecte samenleving bestaat, maar je kunt wel toewerken naar iets dat beter is. Dat meer draait om zorg, om verbinding.”
Die beweging begint volgens Blond & Cynisch bij verbeelding. Door alternatieve werelden te tonen, maken ze zichtbaar dat de realiteit niet vaststaat.
“Speculatieve fictie laat zien: het kan ook anders,” zegt Remy. Tegelijkertijd verliezen ze de realiteit nooit uit het oog. Hun voorstellingen zijn humoristisch en uitbundig, maar altijd met een scherpe ondertoon. “Het mag leuk zijn, maar er zit altijd iets onder.”
Wat ze hopen dat het publiek meeneemt? “Een idee van leiderschap,” zegt Remy. “Hoe je met elkaar omgaat. Dat je niet handelt vanuit angst, maar vanuit medemenselijkheid. En daarnaast hopen we natuurlijk dat de bezoekers een leuke avond hebben. De voorstelling heeft een serieuze boodschap en ondertoon, maar het is ook heel erg over de top en humoristisch. Natuurlijk willen wij geen wereld zonder man, dat is juist de satire ervan,”
Première en tour
No Men Beyond This Point gaat op 8 maart 2026, Internationale Vrouwendag, in première in Theater Bellevue, Amsterdam. Daarna gaat de voorstelling op tournee door Nederland, waarbij Blond & Cynisch hun feministische en queer visie verder uitdraagt. De drie hebben veel zin in de tour en hopen nog lang samen te werken.
“We willen steeds meer mensen bereiken met ons werk en dan zou een grote zaal productie natuurlijk heel gaaf zijn. Wie weet zelfs ooit in Carré”, zegt Remy.
Hoewel de drie makers zenuwachtig zijn voor de aankomende première, weten ze elkaar op te hypen en kijken ze er enorm naar uit. Remy zegt: “Het voelt als een grote avond voor ons collectief. Maar we hebben er zoveel zin in, en we doen het echt samen. Het wordt heel bijzonder, dus kom vooral kijken!”
Over de auteur(s)
