Tekst: Rutger Leistra, beeld: Dmytro Trach
De van oorsprong Oekraïense Dmytro Trach (30) is beeldend kunstenaar en timmert aan de weg in de Amsterdamse kunstscene. Hij heeft afgelopen zomer zijn eerste solo expositie gehad en hangt met zijn werk in expositieruimtes door heel Amsterdam. Ik sprak Dmytro over zijn jeugd in Oekraïne, komst naar Nederland, inspiratie en wat kunst voor hem betekent.
Oekraïne en vroege liefde voor kunst
Dmytro wordt in 1995 geboren in de centraal gelegen Oekraïense stad Vinnytsia, half de grootte van Amsterdam: “Vinnytsia is een mooie stad en op rijafstand van bekende steden als Lviv, Odessa en Kyiv. Maar we staan het meest bekend doordat de grootste chocoladefabriek van Oekraïne hier is!” Dmytro groeit op in een gelukkig gezin met twee ouders en een zus en kijkt hier met warme gevoelens op terug.
Al op jonge leeftijd komt hij in aanraking met kunst en begint met schilderen: “Ik had vroeger een vriend die verslaafd was aan videogames. Zijn moeder stuurde hem toen naar een vriendin van haar die kunstdocent was en ik ben toen meegegaan.” Vanaf 8-jarige leeftijd gaat Dmytro vervolgens elke zondag naar het huis van de kunstdocente en schildert hier, wat jarenlang duurt: “Ik heb zelf niet per se een klassieke achtergrond in kunst, maar door wekelijks hier te schilderen zijn de liefde en passie voor kunst enorm gegroeid.”
Dmytro en zijn zus samen in hun kindertijd.
Komst naar Nederland
Dmytro’s zus Olya vertrekt op haar zeventiende naar Nederland voor een studie in Groningen. Als Dmytro haar opzoekt, is hij gelijk fan: “Ik vond Nederland meteen heel fijn. Ik ging dan uit met mijn zus en ik voelde hier een enorme vrijheid en acceptatie. In Oekraïne voelde ik nooit de vrijheid om uit de kast te komen door de toentertijd conservatieve houding tegenover de LGBTQIA+ gemeenschap.” Op 17-jarige leeftijd besluit Dmytro te verhuizen naar Leeuwarden. Hij start een studie in de richting hospitality management, wat tegenstrijdig lijkt met zijn grote passie voor kunst: “Het liefst had ik ‘art en entertainment’ gestudeerd, maar mijn moeder dacht dat hospitality een beter idee voor me was. Ik was als tiener heel verlegen, dus het was flink out of the box! Het heeft me wel meer outgoing gemaakt.”
Vervolgens op zijn 21e verhuist Dmytro voor zijn stage naar Amsterdam: “Dit was voor mij echt een flinke omslag. Ik was natuurlijk wel gewend aan Nederland, maar Amsterdam was op het begin echt overleven en ik moest moeite doen om mijn weg te vinden.” Uiteindelijk vindt Dmytro stabiliteit en kan hij zich meer op het schilderen en creëren gaan focussen.
Oorlog
Het is pas wanneer de Russische invasie in Oekraïne in 2022 plaatsvindt en de oorlog nieuwe aandacht krijg in de media, dat Dmytro zijn kunstcarrière serieuzer begint te nemen: “Ik had veel schilderijen over die ik ben gaan verkopen en de opbrengst doneerde ervan ik aan goede doelen die zich inzetten voor de slachtoffers in Oekraïne.” Dmytro beseft dat hij impact kan hebben met zijn kunst en op die manier zijn stem kan gebruiken om zich uit te spreken: “Ik voelde dat ik op mijn eigen manier me kon inzetten voor mijn land, op de manier waarop het goed voelde voor mij.”
Dmytro heeft inmiddels naast zijn Oekraïense paspoort ook een Nederlands paspoort, maar is al jarenlang niet meer in zijn vaderland geweest: “Als ik daar nu heen zou gaan, zou ik het leger in moeten.” Daardoor heeft hij zijn familie lange tijd niet kunnen zien, maar zijn 30e verjaardag afgelopen oktober brengt hier verandering in: “Ik nodigde mijn familie uit om met mij en mijn vriend mijn verjaardag te vieren in Rome. Door nieuwe regelingen omtrent het leger kon mijn vader Oekraïne uitreizen en ontmoetten we elkaar allemaal in Rome. Mijn familie zag mijn vriend hier voor het eerst, het was een prachtige familie reünie.”
Naast het activistische belang krijgt Dmytro ook aandacht en complimenten van veel verschillende mensen. Het geeft hem motivatie om kunst professioneler aan te pakken en hij betreedt steeds meer de Amsterdamse kunstscene: “Ik ging naar lokale kunstmarkten waar ik ging exposeren en plekken als Queer Market, Creative Labs en Kunst Noord in Amsterdam hebben mij een platform gegeven. Hierdoor begon ik zichtbaarder te worden en kreeg ik verschillende aanbiedingen. Ook kreeg ik veel inspiratie van andere kunstenaars en maakte ik veel vrienden.”
Dmytro’s werk.
Inspiratie
Dmytro haalt zijn inspiratie uit de Mediterraanse stijl en fotografie; de lome sfeer, het eten en drinken en de bloemen spreken hem aan. Zijn stijl is naar eigen zeggen van hyperrealistisch naar wat vrijer maar nog steeds figuratief gegaan. Hij gebruikt veel kleuren, expressies en beeldt veel voorwerpen af in zijn werk, hij wil zijn werken zo levendig mogelijk maken: “Storytelling is een belangrijk onderdeel in mijn werk. Ik wil de kijker meetrekken in mijn werk en daarom zoveel mogelijk verhaal en diepte bieden. Ook hoeven de voorwerpen en lijnen niet perfect te zijn. Dat geeft mijn werk een speels en expressief imago.”
Dmytro ziet vaak pas na het maken van zijn werk dat de voorwerpen en de algehele sfeer van zijn werk vrij queer zijn: “Ik denk door de vele kleuren en het feit dat veel gebeurt en alles net even iets anders is. Ik wil tegen de status quo ingaan.” Schilderen is voor Dmytro meditatief en biedt een ontsnapping aan wat er gebeurt in de wereld en voor hem specifiek Oekraïne: “Mijn werk is persoonlijk en het geeft mijn identiteit en persoonlijkheid weer. Ik kan alleen op de een of andere manier niet iets maken wat betrekking heeft op Oekraïne. Ik loop dan een beetje vast.” Wel is een van Dmytro’s werken ‘East of Eden’ gebaseerd op de tuin van zijn ouders in geboortestad Vinnytsia, een plek die hij koestert en mist.
Voorbeelden van Dmytro’s schilderijen: werk vol vormen, kleuren, diepte en expressie.
Dmytro’s werk ‘East of Eden’: gebaseerd op de tuin van ouders.
Dromen en visie
Afgelopen zomer heeft Dmytro zijn eerste solo expositie gehad in ‘Madart Gallery’in Amsterdam: “Dit was voor mij echt een hoogtepunt en ik was overweldigd door hoeveel mensen er waren en werken kochten. Ik voelde zoveel support op dat moment.” Dmytro heeft onlangs in Parijs geëxposeerd en tijdens Rotterdam Art Week en werkt binnenkort ook mee aan een kunstmarkt in Stockholm: “Voor mij gaat het allemaal om kunst maken. Misschien dat ik in de toekomst full time kunstenaar wil zijn, maar voor nu vind ik het prima te combineren met mijn kantoorbaan bij Crocs. Helemaal focussen op het kunstenaar zijn roept ook veel vragen en onzekerheid op. Moet ik dan commerciëler worden bijvoorbeeld? Voor nu vind ik het prima zo.” Exposities in musea lijken Dmytro ook fantastisch, maar dit ziet hij als een verre droom. Hij wil de aankomende tijd exposeren waar dat kan en zichzelf en zijn stijl blijven ontwikkelen.
Wat Dmytro belangrijk en mooi vindt aan kunst is dat hij zijn stem kan gebruiken: “Met mijn werk zet ik mij in voor de queer gemeenschap én de Oekraïense gemeenschap, allebei belangrijk voor mij. Ik hoor van mijn vrienden daar dat het de goede kant opgaat qua acceptatie voor de queer gemeenschap. Mensen komen uit de kast op de middelbare school en er lijkt meer tolerantie te komen, iets wat er in mijn jeugd nog niet was. Tijdens de oorlog zijn mensen toleranter geworden. Met mijn werk wil ik mijn support uitdragen voor beide gemeenschappen en uitstralen dat deze twee ook overlappen. Voor mij zijn het uitdragen van kracht en mijn stem gebruiken het mooiste aan kunst. En exposeren in Oekraïne in de toekomst wanneer het mogelijk is? Dat lijkt me fantastisch.”
Dmytro op de opening van zijn eerste solo-expositie afgelopen zomer in Amsterdam.
Over de auteur(s)
